Runasimi tikray — pruebapi

Kay willakuyqa IA-wan tikrasqa. Tikraywan pantakuna kanman; pantata tarispayki, willawayku.

Esteban Pintos Liberté-pi: mana rikukuq política, hinaspataq mana rikuspalla yaykumunq sentidos

Sábado 16 mayo killapi, sociólogo Esteban Wilson Pintos Andrade, Doctor en Educación nisqam, EnClave Libre qusirqan chay p'unchaypi, "Mana rikukuq siyasat: yachachiy, sapa p'unchay kawsaypim" sutiyuq klase llanp'u qhawanapaq. Buenos Airesmantan, Zoom nisqa ruwayninpi Territorio Liberté-man Batánpi llaqtachakuq máxima seguridad cárcelninman sayasqa rikch'arirqan, yuyayninchikta yanapanapaq herramienta qurqan — siyasat nisqata, lo político nisqata riqsinanchikpaq — hinaspa imaynatachus kayninchik kasqan llamk'ayninchikpi, simiyukuyniypi, qhawarinachiy mana qawaspa haykunanta rikuchirqan.

Chay EnClave, Universidad Liberté-pa hinaspa Cooperativa-pa académico killankamapim yaykun. Chay p'unchay cárcel ukhumantam Pampa Aguirreal moderadorninwan qusirqan, hinaspa Ángel M. estudiomanta pusarqan. Lic. Cecilia Pintos — expositiorpa ñañan, Liberté-pa rurana trabajallankiñam — Canadámantam khuska karqan: suyumanta suyumanta familiyapa hinaspa profesional wiñariy Liberté-wan pisi killasmantatam askha sasa awisqam. Zoom-man haykkuqkunapim karqan Daniel Q., pisi p'unchayllam pasasqa churqatarqan, payqam kikin "Liberté-manta egresado" nispa riqsichirqan. Cooperativa-pa Consejo de Administración — Dra. Diana Márquez, Lic. Ricardo Augman hukkunawan — chay p'unchaypi qawariñarqanku, tukuynimpim aportarqanku. Dra. Claudia Perlo, Liberté-manta integrante, transmisiónta acompañarqantaqmi.

Siyasat hinaspa lo político: leer nisqata tikrakuq riqsichiynin

Pintos klase qallarirqan kayta waqaychispa willarqan. "Mana siyasatmanta rimashanchikchu institucional nisqapiqa — democracia, partidos, división de poderes nisqamanta". Payqam hukninta proponikorqan: lo político riqsiyta — "ideas, creencias, valores nisqakuna, imayna ukhuypi runakuqpa ñawpaqkuna iñiyninpi, ruwayninpipim tikran" — hina. Lo político sapa p'unchay simple llamk'aykunapim purin, simita, makiyta, aula nisqa ukhupi atipanakuyta rurachiyta. Siyasat partidaria nisqa, willarqantaqmi, payqam askha kutim mana yuyasqanpi — chay ukhupi sinchita rurakuq significado nisqa ruwayninpa pisi rikuqnin kallpan.

Ñawpaq hap'iynin, qhipa hap'iynin

Chaymantam Pintos análisis riqsichiyninta qurqan, chay klasetam tukuynimpi rurakurqan. Ñawpaq hap'iyninqa históricamente sedimentado nisqa: positivista, eurocéntrico, ordenador matrices nisqakuna, estado moderno ruwasqanmanta hamuq, ripuq ripuq pasasqa runakunaman qunqaspaqa. "Askha llamk'awan kichariy", willakurqan.

Qhipa hap'iyninqam, aswanmi coyuntural: chunka utaq iskay chunka watapi lluksimuq, hinaspa contrakulturalpim kankuman — kirchnerismo, Lula, Evo, Correa, Frente Amplio nisqa América Latina progresista gobiernokuna — chaypim conservador nisqa, hegemonika matrista suyunta sinchiyachiq. Askha kuyurisqa, askha tikrasqa.

Siyasatmi kay siyasatlla hark'an sectores burgueses nisqa astawan qapaq kananta, hinaspa tukuy llaqtakunapa mayninkuna waqchayananta.

Positivismo mana teoríallachu: kulturam

Klase askha partinpim Augusto Comte-pa filosofianta — "orden y progreso" nisqa wiphala — imaynatachus sujetokunata ruwasqanta maskharqan. "Positivista sujeto muntum kanchik", nispa nirqan. Brasil-pa wiphalan Ordem e Progresso nin. Orden nisqa obsesión, técnico nisqata ideológico nisqamanta ch'utay, contexto mana tiyasqapi "objetividad" nisqapi iñiy: tukuy chaymi aulakunapi, discursokunapi, sentido común nisqapi haykunan.

Pintos chay yuyayta iskay clave referenciaswan tinkuchirqan: Althusser-pa aparatos ideológicos del estado nisqa — escuela, familia, iglesia, kallpawan mana kamachispa orden nisqata tupachiq — hinaspa Gramsci-pa hegemonía nisqa, chay punkupi huk clase social-pa cultural pautas nisqankunata tukuy runakunaman universal nisqachus hinata yuyachichiy, "tupanchikmi" nispachus. "Chaypin kallpata hap'inku", citarqan.

Sentido común nisqap siminkunan

Imaynatachus ñawpaq hap'iyninkunam mana filtrowan purin nisqata rikuchipaq, Pintos futbol runakunamanta, riqsisqankunamanta, sapa p'unchay kawsayninmanta uyariq simikuna listata huqarirqan. "Negros nisqakunata tukuykunata wañuchiy ari — ama qaranmantachu, kaymantan". "Waqcha runa waqcha karan mana llamk'ayta munasqanrayku". "Siyasat tukuymi corrupción". "Militarkunap tiempunpiqa kay mana kasqa". "Feminismo nisqa aswam conseguirqan". "Argentina nisqapi mana racismo kanchu, europeokunám kanchik". Siminkunamanta siminkunam, nirqan, Arturo Jauretche "las sonceras argentinas" nispa sutichasqantas ruwanku: sistema nisqaman funcional pantariykuna sentido común nisqa rikuchinanku, mana ideología nisqa.

Chay ukhupim, Pintos willakurqan, Jauretche colonización pedagógica nispa suticharqan procesoman astawan ukhu: sistema educativo, oficial cultura, medios nisqakunam colonizado nisqapi colonizador nisqap interesninkuna munasqanman tupaq mundo rikuyninta suyupi suyupi churanku, dominado nisqa ajeno categoriakunawan yuyarispa, kikin ñawinninhina mana paypa qhaway nisqawan rikukunanpaq.

Sectores populares nisqam kikin contrankupi eligin

Tukuriynimpi tapukuy-ejem karqan imaraykum sectores populares nisqakuna paykunata llakichiq proyectos políticos nisqakunata eliginku. Pintos huk leer nisqata proponikorqan: objetivo cambios — riqcha, qolqe, ari hap'isqa derechos — hinaspa subjetivo cambios — valores, hegemónica cultural pautas — mana huknin tiempunpi kanchu. Ñawpaqkuna usqayllam. Qhipakkunam estado argentino agroexportador ruwasqanmanta hamun, askham suyunapaq. Chayraykum, nispa willarqan, "mana askha sasa entender nisqa imaynatachus objetivo beneficios hap'isqa runakunam hegemónica values nisqata sumaqchachiq proyectokunatam eliginku".

Pampa Aguirreal Territorio nisqamanta huk leer nisqata qurqan tukuriynimpi. "Askha kutim tapurirqani imaynatachus personas en situación de cárcel nisqakuna proyectos políticos nisqakunata eligirqanku, paykunata claramente llakichiqkunata", yuyarirqan. Paypa hipótesis nisqan: "uma ukhupi película ruranku, huk soc iedad huk partinmi kanchik nispa. Pisi ratolla mana chay excluido parte kankuchu kay ukhupi. Kikin contrankupi apoyankuchu — teléfonos, anticipadas libertades, pisiyasqa condenas — ichaqa creenkuñam, pisi tiempolla, hukkunam kanku". Huk soncera, Esteban nisqanpi.

Huk rimay, huk qhaway: Miguel Vega-pa kutichiynin

EnClave tukuriynimpin espacio karqan disidente intervinasqapaq. Miguel Vega, Liberté-pa formación espaciokunapi rurana estudiantenin, Zoom-man sayasqam, teoría política, constitucional nisqapi yachayniyniyuq, positivismo nisqamanta huk leer nisqata kutichirqan. Paypa histórico rolninta qhespichirqan: "permitirqanmi cheqap nisqaqa mana huk rey, iglesia utaq gobierno nisqap dogmanmantachu qallariyta, aswanmi imaymana rikuq hechos nisqamanta, piwampis verificar nisqapaq". Hinaspa docentes nisqakunata políticamente categorizar nisqata, adoctrinamiento nisqata validar nisqata tapurirqan: "ciudadano común nisqa paypa concreta realidadninpi condicionado nisqa elige — inflación, trabajo mana kana, inseguridad — chaytatam cultural manipulación nisqaman apiy paternalism nisqa".

Rimanakunan kichaskam qhiparqan. EnClave Libre nisqa formatonmi chay: mana consensosta maskhanchu, yuyariytam maskhan. Diferencias nisqakunata qhawachillan, mana pampachispa.

Huk qallariy yuyay: "Liberté-manta egresado" nisqa

P'unchaypi huk rikurimuy karqantaqmi. Daniel Q., Liberté-pa histórico integrante nisqa, pisi p'unchayllam churqatarqan, Zoom-man sayarqan, "Liberté liberado, Liberté-manta egresado" nispa riqsichirqan. Paypa intervención nisqanpi Liberté-manta egresados nisqakuna articulación nisqata wiñachinankupaq ganas nisqanta rikuchirqan, cero reincidencia nisqa emblema nisqata suyunapaq. Dra. Diana Márquez yuyaypi hap'irqan: "Liberté-manta egresado — askha sinchi conceptom kayqa, cárcel nisqamanta egresa nisqamanta raqrasqam. Kay desarrollota rurananchikmi tiyan". Huk editorial categoría nisqam, Cooperativa astawan llamk'anqa, hinaspa Pintos saqisqan ñawpaq puntos nisqanwan rimanakun: colectivo identidades nisqakuna contracultural construcción, mana natural herencia.

Qhiparimun imakuna

Tukuriyninta kikin Esteban qurqan, Gerardo Short tapusqanman — Zoom-man rurana estudiante — kutichispa — imamantas kay micro-acciones nisqakuna, Cooperativa-manta suyurasqa, askha importantem kankuman. "Contracultural acciones nisqakunam askham, mana yupaypichus, askha sujeto nisqakunapi, askha colectivos nisqakunapi. Liberté sumaq ejemplom. Claramente corrientem contra puriykachankichu, chay histórico values construcción contra. Ichaqa chay contracultural colectivo construcción nisqamanta lluksimuq triunfos utaq derrotas mana qhawaspa — vida nisqap posición nisqam. Hinaspataqmi noqan chaypim conformem rikukuni".

Créditos

M

Por Miguel Ángel M.

Personas en situación de cárcel kawsaqkuna ukhupi tiyaq integrante. Liberté ruwaykuqninkunaq rimaq qhapaqnin. Radio Aires de Liberté kamachiq, Liberté Rimaykuy Sunquniyuq Llank'ay...

Esta nota fue investigada con apoyo de Juliana, la asistente de IA de Cooperativa Liberté curada por el equipo humano. La redacción y curación editorial final son de Miguel Ángel M..

Rimaykuna rikhurqanakuna

Enclave Libre llega a Batán: cuando la política se cuela en el aula sin que la veamos
hace 2 semana EnClave Libre

Enclave Libre llega a Batán: cuando la política se cuela en el aula sin que la veamos

Sabado 16 de mayo nisqapi, sociólogo Esteban Pintos, Doctor en Educación nisqataq, Zoom nisqa llank'aypi hatarimpun Enclave Libre nisqa musuq t'aqwipaq, Batán nisqa Unidad Penal N°15 ukhupi tawa chunka personas en situación de cárcel hamuqkuna ñawpaqinpi, hinallataq karumanta t'aqwikunapaqpis punkun kicharisqa. Imaynas yuyayninchik yachay wasipi kawsayninchikpitaq purisqanmanta rimaykukuy — imaraykuchus yachachiy, mana ch'uya kasqanmanta karu, may kutipipis shayarisqam.

Yachay Unidad Penal N°15-pi Enclave Libre Batán política en el aula
Rimaykuy qillqayta →
5' 377
Pablo Bricker, locutor de Radio Mega: “Liberté me puso tras las cuerdas a mí y mis prejuicios”
hace 4 año Qillqaykuna

Pablo Bricker, locutor de Radio Mega: “Liberté me puso tras las cuerdas a mí y mis prejuicios”

Pablo Bricker, locutor y docente, destaca cómo su experiencia en Liberté, una cooperativa en una cárcel, desafió sus prejuicios y le brindó una visión de libertad y dignidad, promoviendo la empatía y la esperanza en la reinserción social.

ayllu runakunamanta ruwasqa yachaypi kawsayta ruwasqa llank'aypi llank'aykuna chinkaykuyta riqsichiy runa kamachiykuna
Rimaykuy qillqayta →
4' 1629
“Un día para dar”, en Liberté
hace 3 año Qillqaykuna

“Un día para dar”, en Liberté

El evento solidario en Liberté, llamado “Un día para dar”, promovió la empatía y la ayuda a los excluidos, mediante actividades como talleres, comidas y visitas, resaltando la importancia de la solidaridad cotidiana y la transformación social impulsada por la autogestión de presos y colaboradores.

llank'aykuna chinkaykuyta riqsichiy yachay runa kamachiykuna
Rimaykuy qillqayta →
3' 1285
Hitos de Liberté